RSS

ซับแดง : หมู่บ้านเคียวเกี่ยวดาว

13 ก.พ.

ซับแดง : หมู่บ้านเคียวเกี่ยวดาว

 เจน อักษราพิจารณ์

วันที่ อังคาร มกราคม 2551

ซับแดงหมู่บ้านเคียวเกี่ยวดาว

ชื่อหนังสือ : ซับแดงหมู่บ้านเคียวเกี่ยวดาว
ผู้เขียน : ตุลยเทพ สุวรรณจินดา, สมบูรณ์ สุขสำราญ, เขียน ธีระวิทย์พิมพ์ : พิฆเณศการพิมพ์/2518
ราคา : 5 บาท/86 หน้า
บทความนี้ผู้เขียนเขียนถึงความย้อนหลังหมู่บ้านซับแดงหมู่บ้านในดวงใจและหมู่บ้านในจินตนาการของสองนักเขียนหนุ่มในอดีตจากดินแดนที่ราบสูงนามว่าสมคิด สิงสง และประเสริฐ จันดำ

สมคิด สิงสง เกิดที่หมู่บ้านซับแดง ตำบลโพธิ์ชัย อำเภอมัญจาคีรี จังหวัดขอนแก่น ปัจจุบันอยู่ในการปกครองของอำเภอโคกโพธิ์ชัย ส่วนประเสริฐ จันดำ เป็นชาวบ้านโดด อำเภออุทุมพรพิสัย (ปัจจุบันคือกิ่ง อ.โพธิ์ศรีสุวรรณ) จังหวัดศรีสะเกษ ทั้งคู่เคยใช้ชีวิตอยู่ในกรุงเทพฯ กับกลุ่มพระจันทร์เสี้ยวระยะหนึ่งก่อนที่จะหอบความฝันและจินตนาการสู่หมู่บ้านซับแดง แม้ว่าปลายทางแห่งความฝันจะไม่ถึงจุดหมายปลายทาง แต่ก็ถือว่าเป็นตำนานการต่อสู้ของสองเสี่ยวฮัก ที่ปัจจุบันเหลือเพียงสมคิด สิงสง ที่สานต่ออุดมการณ์ในการพัฒนาในนามของสมาชิกองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ส่วนประเสริฐ จันดำ เสียชีวิตเมื่อปี 2538

หนังสือ “ซับแดง หมู่บ้านเคียวเกี่ยวดาว” เป็นรายงานการสำรวจ โดยอาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย โดยตุลยเทพ สุวรรณจินดา สมบูรณ์ สุขสำราญ และเขียน ธีระวิทย์ โดยเนื้อหาของหนังสือแบ่งออกเป็น 6 ตอน ประกอบด้วย แนะนำหมู่บ้านซับแดง สภาพเศรษฐกิจและสังคม การศึกษา ช่วยงานของรัฐกับหมู่บ้านซับแดง บทส่งท้าย ความเห็นของผู้สำรวจ และภาคผนวก

ในหนังสือรายงานการสำรวจ ได้พูดถึงประวัติความเป็นมาของหมู่บ้านซับแดงในอดีตขึ้นอยู่กับตำบลโคกโพธิ์ชัย อำเภอมัญจาคีรี จังหวัดขอนแก่น

คำว่า “ซับ” หมายถึงตาน้ำที่อยู่ทางด้านทิศใต้ของหมู่บ้าน ส่วน “แดง” หมายถึงต้นแดงที่อยู่ติดกับหมู่บ้าน จึงรวมกับเป็นซับแดง และถือว่าเป็นแหล่งน้ำสำคัญของหมู่บ้าน ปัจจุบันได้ปรับเป็นระบบประปาประจำหมู่บ้าน ในอดีตการคมนาคมจะมีรถประจำทางสายแก้งคร้อ – มัญจาคีรี วิ่งบริการ มีระยะทางห่างจากอำเภอมัญจาคีรี ประมาณ 25 กิโลเมตร และห่างจากตัวจังหวัดขอนแก่น 80 กิโลเมตร อาชีพหลักของชาวบ้านในยุคนั้นคือการทำนาทำไร่ และส่วนใหญ่มีฐานะยากจน

ทั้งสมคิด สิงสง และประเสริฐ จันดำ เข้าศึกษาที่คณะวารสารศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดยในระหว่างที่ศึกษาได้นำนักศึกษาออกพื้นที่ที่บ้านเกิด จนเมื่อกลางปี 2516 จึงได้ชักชวนประเสริฐ จันดำ คืนสู่บ้านเกิดรรวมจัดตั้งฝ่ายการศึกษากลุ่มเยาวชนซับแดงขึ้น โดยเป็นลักษณะการจัดการศึกษานอกระบบ โดยส่วนหนึ่งจะใช้ที่นาของสมคิด สิงสง เป็นที่ตั้งโรงเรียน นอกจากนั้นยังใช้เถียงนาเป็นที่สอนกลุ่มเล็ก ๆ หลังเลิกจากการทำไร่ทำนา ใช้หลักสูตรกระทรวงศึกษาธิการ และการศึกษานอกโรงเรียน ภายหลังเหตุการณ์ 16 ตุลา สมคิด สิงสง และประเสริฐ จันดำ ได้คืนสู่หมู่บ้านซับแดงอีกครั้งทำให้ได้รับรู้สภาพปัญหาในชุมชนถึงระบบเศรษฐกิจชุมชนที่ถูกเอารัดเอาเปรียบ รวมทั้งระบบการศึกษาในท้องถิ่น และได้สานต่ออุดมการณ์ในการจัดตั้งฝ่ายการศึกษาเยาวชนซับแดง
ฝ่ายการศึกษาเยาวชนซับแดง ตั้งอยู่ห่างจากหมู่บ้านราว 800 เมตร โดยจะเป็นทั้งห้องสมุดสำหรับชุมชน ลักษณะเป็นศูนย์อบรมหลังเล็ก ๆ หลังคามุงสังกะสีพื้นยกสูงเพียงเล็กน้อยปูด้วยไม้กระดาน แบ่งเป็นสองห้องระหว่างห้องเรียนกับห้องสมุด ทั้งนี้โดยมีสมคิด สิงสง และประเสริฐ จันดำ เป็นผู้ประสานงานกับหน่วยงานทางการศึกษาของรัฐ และครูในหมู่บ้านใกล้เคียงมาช่วยสอน

ภาพบรรยากาศการเรียนการสอนที่หมู่บ้านซับแดงในอดีต

 

สำหรับผู้เรียนเป็นเยาวชนและหนุ่มสาวในหมู่บ้าน ภิกษุ สามเณร มีค่าบำรุงคนละ 20 บาท ไม่มีการเช็คชื่อ วิชาที่สอนจะมีภาษาไทย คณิตศาสตร์ ภาษาอังกฤษ และหน้าที่พลเมืองศีลธรรม ทั้งนี้จากการไม่เห็นด้วยจากเจ้าหน้าบ้านเมืองฝ่ายปกครอง
คณะผู้สำรวจได้ทำการสัมภาษณ์ผู้ที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์หลายฝ่ายทั้งเห็นด้วยและไม่เห็นด้วย และคณะสำรวจได้สรุปผลจากการศึกษาได้ว่า “ซับแดง” มิได้มีลักษณะที่จะเป็น “เขตปลดปล่อย” แต่เป็นความพยายามของผู้นำหมู่บ้านที่จะต่อสู้เพื่อความอยู่รอด ด้านการศึกษาทำให้ประชาชนเข้าใจสิทธิและบทบาทของตน โดยมีผู้นำเป็นผู้กระตุ้นให้เกิดการเปลี่ยนแปลง และได้สรุปในบทสุดท้ายว่าหมู่บ้าน “ซับดง” ควรได้รับการส่งเสริมให้เป็นหมู่บ้านตัวอย่างเพื่อให้ชาวไร่ชาวนาได้เรียนรู้และช่วยตนเอง เพื่อลดช่องว่างระหว่างหน่วยงานรัฐและประชาชน และเป็นสัญญาณแจ้งภัยที่ควรได้รับการสดับตรับรับฟังด้วยความรอบคอบด้วยอนาทรอันบริสุทธิ์ ด้วยน้ำใจอารี และด้วยจิตสำนึกจากมนุษยธรรมสมคิด สิงสง ถ่ายภาพสถานที่ตั้งฝ่ายการศึกษาเยาวชนซับแดงในอดีต ภาพจากหนังสือพลิกตำนานเพื่อชีวิต : สำนักพิมพ์ดอกหญ้า : 2532

แม้วันเวลาจะผ่านพ้นไป แต่กลับไปอ่านอีกครั้งก็ยังมีความหมาย ซับแดงหมู่บ้านเคียวเกี่ยวดาว

หมายเหตุ : ภาพประกอบจากหนังสือ
“ซับแดง” หมู่บ้านเคียวเกี่ยวดาว
พลิกตำนานเพื่อชีวิต ; สำนักพิมพ์ดอกหญ้า, 2532.
โดย เจนอักษราพิจารณ์

Advertisements
 

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

w

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: